
I. conociendo al participio perfecto
A. Recordando la morfología del perfecto
Hace algunas semanas, cuando aprendimos el perfecto indicativo, se enfatizó que la reduplicación es la marca distintiva del tiempo perfeto. Hemos visto que este elemento morfológico permanece tanto en imperativo como en subjuntivo.
Además, en ese momento vimos que en la voz activa, el tiempo perfecto se construye además con una κ como marca temporal y con la vocal temática α para unirla a las flexiones personales primarias. mientras que la voz media/pasiva se forma sin ninguna marca temporal ni vocal temática, a la que se sufijan directamente las flexiones personales.
En su momento también mencionamos que existen verbos que toman una forma perfecta irrecular, a la que llamamos perfecto segundo. Ahora que estamos a punto de ver el participio perfecto, es importante que tengas esto en mente. Si crees que no lo tienes tan fresco, te sugiere que des una breve leída a la lección 15. Perfecto indicativo.
B. Morfología del participio perfecto activo
1. Características morfológicas
Morfología del participio perfecto activo
2. Paradigma
| Caso/Num | Masculino | Femenino | Neutro |
|---|---|---|---|
| NS | λελυκώς | λελυκυῖα | λελυκός |
| GS | λελυκότος | λελυκυίας | λελυκότος |
| DS | λελυκότι | λελυκυίᾳ | λελυκότι |
| AS | λελυκότα | λελυκυῖαν | λελυκός |
| NP | λελυκότες | λελυκυῖαι | λελυκότα |
| GP | λελυκότων | λελυκυιῶν | λελυκότων |
| DP | λελυκόσι(ν) | λελυκυίαις | λελυκόσι(ν) |
| AP | λελυκότας | λελυκυίας | λελυκότα |
Paradigma del participio perfecto activo
3. Ejemplos
Juan 12:37
Τοσαῦτα δὲ αὐτοῦ σημεῖα πεποιηκότος ἔμπροσθεν αὐτῶν οὐκ ἐπίστευον εἰς αὐτόν,
Juan 8:31
Ἔλεγεν οὖν ὁ Ἰησοῦς πρὸς τοὺς πεπιστευκότας αὐτῷ Ἰουδαίους· ἐὰν ὑμεῖς μείνητε ἐν τῷ λόγῳ τῷ ἐμῷ, ἀληθῶς μαθηταί μού ἐστε
C. Morfología del participio perfecto medio / pasivo
1. Características morfológicas
Morfología del participio perfecto medio o pasivo
2. Paradigma
| Caso/Num | MASCULINO | FEMENINO | NEUTRO |
|---|---|---|---|
| NS | λελυμένος | λελυμένη | λελυμένον |
| GS | λελυμένου | λελυμένης | λελυμένου |
| DS | λελυμένῳ | λελυμένῃ | λελυμένῳ |
| AS | λελυμένον | λελυμένην | λελυμένον |
| NP | λελυμένοι | λελυμέναι | λελυμένα |
| GP | λελυμένων | λελυμένων | λελυμένων |
| DP | λελυμένοις | λελυμέναις | λελυμένοις |
| AP | λελυμένους | λελυμένας | λελυμένα |
Paradigma del participio perfecto medio o pasivo
3. Ejemplos
Juan 16:24
ἕως ἄρτι οὐκ ᾐτήσατε οὐδὲν ἐν τῷ ὀνόματί μου· αἰτεῖτε καὶ λήμψεσθε, ἵνα ἡ χαρὰ ὑμῶν ᾖ πεπληρωμένη.
Mateo 18:18
καὶ ὅσα ἐὰν λύσητε ἐπὶ τῆς γῆς ἔσται λελυμένα ἐν οὐρανῷ.
D. Participios con perfecto segundo
1. Descripción
- Algunos verbos usan un perfecto irregular.
- En participio, los verbos con participio son poco frecuenrtes, pero importantes.
- Los más frecuentes son los siguientes:
2. Verbos con perfecto segundo más frecuentes
| Forma léxica | formas de participio activo | formas de participio medio o pasivo | Frecuencia |
|---|---|---|---|
| οἶδα | εἰδώς / εἰδóτος | – | 51 |
| βάλλω | βεβληκότος | βεβλημένος | 17 |
| γίνομαι | γεγονώς / γεγονότος | – | 14 |
| πείθω | πεποιθώς / πεποιθότος | πεπεισμένος | 9 |
| βαίνω* | βεβηκώς / βεβηκότες | – | 7 |
| λέγω | εἰρηκότος | εἰρημένον | 5 |
| ἔρχομαι | ἐληλυθώς, ἐληλυθότος | – | 4 |
| γινώσκω | ἐγνωκότες | κατεγνωσμένος | 4 |
| ὁράω | ἑωρακὼς / ἑωρακότες | 4 | |
| ἀκούω | ἀκηκοότας | 1 (Juan 18:21) | |
| ἀνοίγω | ἀνεῳγότα | 1 (Juan 1:51) | |
| λαμβάνω | εἰληφώς | 1 (Mat 25:24) |
Verbs con participio perfecto irregular comunes en el Nuevo Testamento
3. Ejemplos
Juan 3:24
οὔπω γὰρ ἦν βεβλημένος εἰς τὴν φυλακὴν ὁ Ἰωάννης.
Mateo 25:24
Προσελθὼν δὲ καὶ ὁ τὸ ἓν τάλαντον εἰληφὼς εἶπεν…
E. La importancia del participio perfecto
1. Aspecto verbal y tiempo cronológico
Para empezar, recordemos el que los principales tiempos gramaticales griegos enfatizan un aspecto verbal:
- El presente transmite el aspecto imperfectivo
- El Aoristo transmite el aspecto perfectivo
- El perfecto transmite el aspecto combinativo
2. La importancia del perfecto
- Cada vez que un autor bíblico usa el tiempo perfecto, lo hace de manera intencional.
- Esto es mucho más importante en el participio perfecto.
El tiempo perfecto se utiliza a menudo para enseñar importantes verdades teológicas, y a menudo no es posible traducir todo su significado.1
3. Observa estos ejemplos
Juan 6:65
καὶ ἔλεγεν· διὰ τοῦτο εἴρηκα ὑμῖν ὅτι οὐδεὶς δύναται ἐλθεῖν πρός με ἐὰν μὴ ᾖ δεδομένον αὐτῷ ἐκ τοῦ πατρός.
- ¿Cómo te ayuda el participio perfecto a aclarar el significado de este pasaje?
- ¿Qué implicaciones teológicas o pastorales tiene esto?
Juan 6:69
καὶ ἡμεῖς πεπιστεύκαμεν καὶ ἐγνώκαμεν ὅτι σὺ εἶ ὁ ἅγιος τοῦ θεοῦ.
- ¿Cómo te ayuda el participio perfecto a aclarar el significado de este pasaje?
- ¿Qué implicaciones teológicas o pastorales tiene esto?
Efesios 2:8
Τῇ γὰρ χάριτί ἐστε σεσῳσμένοι διὰ πίστεως· καὶ τοῦτο οὐκ ἐξ ὑμῶν, θεοῦ τὸ δῶρον·
- ¿Cómo te ayuda el participio perfecto a aclarar el significado de este pasaje?
- ¿Qué implicaciones teológicas o pastorales tiene esto?
Colosenses 2:10
καὶ ἐστὲ ἐν αὐτῷ πεπληρωμένοι, ὅς ἐστιν ἡ κεφαλὴ πάσης ἀρχῆς καὶ ἐξουσίας.
- ¿Cómo te ayuda el participio perfecto a aclarar el significado de este pasaje?
- ¿Qué implicaciones teológicas o pastorales tiene esto?
Idea Clave:
Este uso del participio perfecto no solo instruye, sino que pastorea: recuerda al creyente quién es, en qué estado vive, y qué Dios ha hecho con él.
II. Participios perifrásticos
A. Características
En español, nuestra perífrasis verbal se construye siempre con un auxiliar —ser, estar u haber— que “sostiene” el participio y marca el tiempo compuesto; en inglés, algo similar ocurre con will o do, que funcionan como puertas de acceso al matiz perfectivo o continuo. El griego, en cambio, no precisa de apoyos externos: su participio ya lleva dentro de sí el tiempo y el aspecto, y basta con su forma para expresar el mismo matiz de estado resultante o acción en curso sin recurrir a verbos adicionales. De ese modo, lo que en castellano o en inglés requiere un “soporte” gramatical, en el griego fluye de manera natural, mostrando su capacidad para condensar en una sola forma verbal toda la carga semántica.
Sin embargo, existe una situación, en la que el griego usa εἰμί y un participio juntos para enunciar una sola idea, y esto se llama construcción perifrástica.2
B. Participios perifrásticos y aspecto verbal
- Algunas gramáticas indican que el uso del Participio perifrástico enfatiza el aspecto del participio.3
- Otros académicos enfatizan que aunque esto era común en el griego clásico, en el koiné estaba perdiendo fuerza.4
C. Un ejemplo de uso
El siguiente ejemplo, tomado de Efesios 2:8 ilustra esta idea:
Efesios 2:8
Τῇ γὰρ χάριτί ἐστε σεσῳσμένοι διὰ πίστεως· καὶ τοῦτο οὐκ ἐξ ὑμῶν, θεοῦ τὸ δῶρον·
- En Efesios 2:8 el participio σεσῳσμένοι actúa claramente como un adjetivo que califica a los creyentes: literalmente podríamos leer “Porque por gracia son los que han sido salvados…”, pero al trasladarlo así dividimos lo que en griego es una sola unidad.
- El verbo εστέ más el participio σεσῳσμένοι no son dos acciones separadas, sino una sola acción verbal.
- Algunas gramáticas indican que el uso del Participio perifrástico enfatiza el aspecto del participio.5
- En este caso esto querría decir que se señala que la salvación es un acto consumado en el pasado con efectos presentes.
- Por eso, al traducirlo con un tiempo perfecto común —“Porque por gracia habéis sido salvados…”— recuperamos la fuerza teológica del texto.
D. El tiempo de los participios perifrásticos
- Como ya se mencionó se forman con el verbo εἰμί, conjugado en presente, imperfecto o futuro, más un participio en presente o perfecto.
- Esto nos da seis combinaciones, como se muestra a continuación:
| Verbo finito (de εἰμί) | + | Participio | = | Equivalente a un tiempo finito |
|---|---|---|---|---|
| Presente | + | Presente | = | Presente |
| Imperfecto | + | Presente | = | Imperfecto |
| Futuro | + | Presente | = | Futuro |
| Presente | + | Perfecto | = | Perfecto |
| Imperfecto | + | Perfecto | = | Pluscuamperfecto |
| Futuro | + | Perfecto | = | Futuro perfecto |
El participio perifrástico
E. Ejemplos
1. Presente perifrástico
Juan 1:41
εὑρίσκει οὗτος πρῶτον τὸν ἀδελφὸν τὸν ἴδιον Σίμωνα καὶ λέγει αὐτῷ· εὑρήκαμεν τὸν Μεσσίαν, ὅ ἐστιν μεθερμηνευόμενον χριστός.
Colosenses 1:6
… καθὼς καὶ ἐν παντὶ τῷ κόσμῳ ἐστὶν καρποφορούμενον καὶ αὐξανόμενον καθὼς καὶ ἐν ὑμῖν, ἀφʼ ἧς ἡμέρας ἠκούσατε καὶ ἐπέγνωτε τὴν χάριν τοῦ θεοῦ ἐν ἀληθείᾳ·
2. Imperfecto perifrástico
Juan 1:28
ταῦτα ἐν Βηθανίᾳ ἐγένετο πέραν τοῦ Ἰορδάνου, ὅπου ἦν ὁ Ἰωάννης βαπτίζων.
Marcos 1:22
καὶ ἐξεπλήσσοντο ἐπὶ τῇ διδαχῇ αὐτοῦ· ἦν γὰρ διδάσκων αὐτοὺς ὡς ἐξουσίαν ἔχων καὶ οὐχ ὡς οἱ γραμματεῖς.
3. Futuro perifrástico
En su “Gramática Griega: Sintaxis del Nuevo Testamento”, Wallace menciona que “por causa de la combinación del verbo finito futuro y el participio presente, el aspecto de este uso del futuro es progresivo”.6
Marcos 13:25
καὶ οἱ ἀστέρες ἔσονται ἐκ τοῦ οὐρανοῦ πίπτοντες, καὶ αἱ δυνάμεις αἱ ἐν τοῖς οὐρανοῖς σαλευθήσονται.
1 Corintios 14:9
οὕτως καὶ ὑμεῖς διὰ τῆς γλώσσης ἐὰν μὴ εὔσημον λόγον δῶτε, πῶς γνωσθήσεται τὸ λαλούμενον; ἔσεσθε γὰρ εἰς ἀέρα λαλοῦντες.
4. Perfecto perifrástico
Efesios 2:8
Τῇ γὰρ χάριτί ἐστε σεσῳσμένοι διὰ πίστεως· καὶ τοῦτο οὐκ ἐξ ὑμῶν, θεοῦ τὸ δῶρον·
2 Corintios 4:3
εἰ δὲ καὶ ἔστιν κεκαλυμμένον τὸ εὐαγγέλιον ἡμῶν, ἐν τοῖς ἀπολλυμένοις ἐστὶν κεκαλυμμένον,
5. Pluscuamperfecto perifrástico
Juan 3:24
οὔπω γὰρ ἦν βεβλημένος εἰς τὴν φυλακὴν ὁ Ἰωάννης.
Juan 19:11
11ἀπεκρίθη [αὐτῷ] Ἰησοῦς· οὐκ εἶχες ἐξουσίαν κατʼ ἐμοῦ οὐδεμίαν εἰ μὴ ἦν δεδομένον σοι ἄνωθεν· διὰ τοῦτο ὁ παραδούς μέ σοι μείζονα ἁμαρτίαν ἔχει.
6. Futuro perfecto perifrástico
- Gramáticas modernas no consideran este una perífrasis real.
- Sin embargo, muchos estudios clásicos sí.7
- Tiempo verbal que denota un estado futuro resultante de una acción ya realizada.8
Hebreos 2:13
καὶ πάλιν· ἐγὼ ἔσομαι πεποιθὼς ἐπʼ αὐτῷ, καὶ πάλιν· ἰδοὺ ἐγὼ καὶ τὰ παιδία ἅ μοι ἔδωκεν ὁ θεός.
Mateo 18:18
Ἀμὴν λέγω ὑμῖν· ὅσα ἐὰν δήσητε ἐπὶ τῆς γῆς ἔσται δεδεμένα ἐν οὐρανῷ, καὶ ὅσα ἐὰν λύσητε ἐπὶ τῆς γῆς ἔσται λελυμένα ἐν οὐρανῷ.
III. Actividades de aprendizaje
Vocabulario
- δίδωμι: dar; conceder
- ἀποδίδωμι: pagar; recompensar
- παραδίδωμι: entregar
- ἵστημι: Estar, estar de pie, poner
- ἀνίστημι: levantar; resucitar
- παρίστημι: presentar; estar (ante)
- τίθημι: poner
- ἐπιτίθημι: poner
- ἀπόλλυμι: destruir; perder; perecer
- φημί: decir; responder
- ἀσθενέω: enfermarse, debilitarse
- φαίνω: aparecer; parecer, resplandecer
- φυλάσσω: guardar, custodiar, cuidar
- φυλή: tribu
- ἄνεμος:viento
- ἐγγύς: cerca
- ἐλπίζω: esperar
- ἔξεστιν: ser lícito; permitir
- δείκνυμι: mostrar
- διδαχή: enseñanza; doctrina
- συνέρχομαι: reunirse; acompañar
Ejercicios
- Utiliza este link de Quizlet para memorizar el paradigma
- Completa el ejercicio 26
⟵ Anterior | ⌂ | Siguiente ⟶
Footnotes
-
Mounce, W. D. (2019). Basics of Biblical Greek Grammar (V. D. Verbrugge & C. A. Beetham, Eds.; Fourth Edition, p. 337). Zondervan. ↩
-
Mounce, W. D. (2019). Basics of Biblical Greek Grammar (V. D. Verbrugge & C. A. Beetham, Eds.; Fourth Edition, p. 343). Zondervan. ↩
-
Long, F. J. (2005). Kairos: a beginning Greek grammar (p. 186). Fredrick J. Long. ↩
-
Wallace, D., & Steffen, D. S. (2015). Gramática Griega: Sintaxis del Nuevo Testamento (D. S. Steffen, Ed.; Segunda edición, Vol. 13, p. 501). Editorial Vida. ↩
-
Long, F. J. (2005). Kairos: a beginning Greek grammar (p. 186). Fredrick J. Long. ↩
-
Wallace, D., & Steffen, D. S. (2015). Gramática Griega: Sintaxis del Nuevo Testamento (D. S. Steffen, Ed.; Segunda edición, Vol. 13, p. 503). Editorial Vida. ↩
-
Robertson, A. T. (2006). A Grammar of the Greek New Testament in the Light of Historical Research (p. 375). Logos Bible Software. ↩
-
Heiser, M. S., & Setterholm, V. M. (2013; 2013). Glossary of Morpho-Syntactic Database Terminology. Lexham Press. ↩