banner

I. conociendo al participio perfecto

A. Recordando la morfología del perfecto

Hace algunas semanas, cuando aprendimos el perfecto indicativo, se enfatizó que la reduplicación es la marca distintiva del tiempo perfeto. Hemos visto que este elemento morfológico permanece tanto en imperativo como en subjuntivo.

Además, en ese momento vimos que en la voz activa, el tiempo perfecto se construye además con una κ como marca temporal y con la vocal temática α para unirla a las flexiones personales primarias. mientras que la voz media/pasiva se forma sin ninguna marca temporal ni vocal temática, a la que se sufijan directamente las flexiones personales.

En su momento también mencionamos que existen verbos que toman una forma perfecta irrecular, a la que llamamos perfecto segundo. Ahora que estamos a punto de ver el participio perfecto, es importante que tengas esto en mente. Si crees que no lo tienes tan fresco, te sugiere que des una breve leída a la lección 15. Perfecto indicativo.


B. Morfología del participio perfecto activo

1. Características morfológicas

Tabla 26.1
Morfología del participio perfecto activo
+ Utiliza reduplicación. + Toma **κ** como marca temporal. + Masculino y neutro usan **οτ** como morfema indicador de participio; el femenino usa **υι** . + Masculino y neutro usan la tercera declinación, el femenino usa la primera declinación.

2. Paradigma

Caso/NumMasculinoFemeninoNeutro
NSλελυκώςλελυκυῖαλελυκός
GSλελυκότοςλελυκυίαςλελυκότος
DSλελυκότιλελυκυίλελυκότι
ASλελυκόταλελυκυῖανλελυκός
NPλελυκότεςλελυκυῖαιλελυκότα
GPλελυκότωνλελυκυιῶνλελυκότων
DPλελυκόσι(ν)λελυκυίαιςλελυκόσι(ν)
APλελυκόταςλελυκυίαςλελυκότα
Tabla 26.2
Paradigma del participio perfecto activo

3. Ejemplos

Juan 12:37

Τοσαῦτα δὲ αὐτοῦ σημεῖα πεποιηκότος ἔμπροσθεν αὐτῶν οὐκ ἐπίστευον εἰς αὐτόν,

Juan 8:31

Ἔλεγεν οὖν ὁ Ἰησοῦς πρὸς τοὺς πεπιστευκότας αὐτῷ Ἰουδαίους· ἐὰν ὑμεῖς μείνητε ἐν τῷ λόγῳ τῷ ἐμῷ, ἀληθῶς μαθηταί μού ἐστε

C. Morfología del participio perfecto medio / pasivo

1. Características morfológicas

Tabla 26.3
Morfología del participio perfecto medio o pasivo
+ La reduplicación es la clave. + No tiene marca temporal ni vocal temática. + Utiliza el morfema μεν para todos los géneros. - Toma la primera declinación para el femenino. - Toma la segunda declinación para masculino y neutro.

2. Paradigma

Caso/NumMASCULINOFEMENINONEUTRO
NSλελυμένοςλελυμένηλελυμένον
GSλελυμένουλελυμένηςλελυμένου
DSλελυμένλελυμένλελυμέν
ASλελυμένονλελυμένηνλελυμένον
NPλελυμένοιλελυμέναιλελυμένα
GPλελυμένωνλελυμένωνλελυμένων
DPλελυμένοιςλελυμέναιςλελυμένοις
APλελυμένουςλελυμέναςλελυμένα
Tabla 26.4
Paradigma del participio perfecto medio o pasivo

3. Ejemplos

Juan 16:24

ἕως ἄρτι οὐκ ᾐτήσατε οὐδὲν ἐν τῷ ὀνόματί μου· αἰτεῖτε καὶ λήμψεσθε, ἵνα ἡ χαρὰ ὑμῶν ᾖ πεπληρωμένη.

Mateo 18:18

καὶ ὅσα ἐὰν λύσητε ἐπὶ τῆς γῆς ἔσται λελυμένα ἐν οὐρανῷ.

D. Participios con perfecto segundo

1. Descripción

  • Algunos verbos usan un perfecto irregular.
  • En participio, los verbos con participio son poco frecuenrtes, pero importantes.
  • Los más frecuentes son los siguientes:

2. Verbos con perfecto segundo más frecuentes

Forma léxicaformas de participio activoformas de participio medio o pasivoFrecuencia
οἶδαεἰδώς / εἰδóτος51
βάλλωβεβληκότοςβεβλημένος17
γίνομαιγεγονώς / γεγονότος14
πείθωπεποιθώς / πεποιθότοςπεπεισμένος9
βαίνω*βεβηκώς / βεβηκότες7
λέγωεἰρηκότοςεἰρημένον5
ἔρχομαιἐληλυθώς, ἐληλυθότος4
γινώσκωἐγνωκότεςκατεγνωσμένος4
ὁράωἑωρακὼς / ἑωρακότες4
ἀκούωἀκηκοότας1 (Juan 18:21)
ἀνοίγωἀνεῳγότα1 (Juan 1:51)
λαμβάνωεἰληφώς1 (Mat 25:24)
Tabla 26.5
Verbs con participio perfecto irregular comunes en el Nuevo Testamento

3. Ejemplos

Juan 3:24

οὔπω γὰρ ἦν βεβλημένος εἰς τὴν φυλακὴν ὁ Ἰωάννης.

Mateo 25:24

Προσελθὼν δὲ καὶ ὁ τὸ ἓν τάλαντον εἰληφὼς εἶπεν…

E. La importancia del participio perfecto

1. Aspecto verbal y tiempo cronológico

Para empezar, recordemos el que los principales tiempos gramaticales griegos enfatizan un aspecto verbal:

  • El presente transmite el aspecto imperfectivo
  • El Aoristo transmite el aspecto perfectivo
  • El perfecto transmite el aspecto combinativo

2. La importancia del perfecto

  • Cada vez que un autor bíblico usa el tiempo perfecto, lo hace de manera intencional.
  • Esto es mucho más importante en el participio perfecto.

El tiempo perfecto se utiliza a menudo para enseñar importantes verdades teológicas, y a menudo no es posible traducir todo su significado.1

3. Observa estos ejemplos

Juan 6:65

καὶ ἔλεγεν· διὰ τοῦτο εἴρηκα ὑμῖν ὅτι οὐδεὶς δύναται ἐλθεῖν πρός με ἐὰν μὴ ᾖ δεδομένον αὐτῷ ἐκ τοῦ πατρός.

  • ¿Cómo te ayuda el participio perfecto a aclarar el significado de este pasaje?
  • ¿Qué implicaciones teológicas o pastorales tiene esto?

Juan 6:69

καὶ ἡμεῖς πεπιστεύκαμεν καὶ ἐγνώκαμεν ὅτι σὺ εἶ ὁ ἅγιος τοῦ θεοῦ.

  • ¿Cómo te ayuda el participio perfecto a aclarar el significado de este pasaje?
  • ¿Qué implicaciones teológicas o pastorales tiene esto?

Efesios 2:8

Τῇ γὰρ χάριτί ἐστε σεσῳσμένοι διὰ πίστεως· καὶ τοῦτο οὐκ ἐξ ὑμῶν, θεοῦ τὸ δῶρον·

  • ¿Cómo te ayuda el participio perfecto a aclarar el significado de este pasaje?
  • ¿Qué implicaciones teológicas o pastorales tiene esto?

Colosenses 2:10

καὶ ἐστὲ ἐν αὐτῷ πεπληρωμένοι, ὅς ἐστιν ἡ κεφαλὴ πάσης ἀρχῆς καὶ ἐξουσίας.

  • ¿Cómo te ayuda el participio perfecto a aclarar el significado de este pasaje?
  • ¿Qué implicaciones teológicas o pastorales tiene esto?

Idea Clave:

Este uso del participio perfecto no solo instruye, sino que pastorea: recuerda al creyente quién es, en qué estado vive, y qué Dios ha hecho con él.


II. Participios perifrásticos

A. Características

En español, nuestra perífrasis verbal se construye siempre con un auxiliar —ser, estar u haber— que “sostiene” el participio y marca el tiempo compuesto; en inglés, algo similar ocurre con will o do, que funcionan como puertas de acceso al matiz perfectivo o continuo. El griego, en cambio, no precisa de apoyos externos: su participio ya lleva dentro de sí el tiempo y el aspecto, y basta con su forma para expresar el mismo matiz de estado resultante o acción en curso sin recurrir a verbos adicionales. De ese modo, lo que en castellano o en inglés requiere un “soporte” gramatical, en el griego fluye de manera natural, mostrando su capacidad para condensar en una sola forma verbal toda la carga semántica.

Sin embargo, existe una situación, en la que el griego usa εἰμί y un participio juntos para enunciar una sola idea, y esto se llama construcción perifrástica.2

B. Participios perifrásticos y aspecto verbal

  • Algunas gramáticas indican que el uso del Participio perifrástico enfatiza el aspecto del participio.3
  • Otros académicos enfatizan que aunque esto era común en el griego clásico, en el koiné estaba perdiendo fuerza.4

C. Un ejemplo de uso

El siguiente ejemplo, tomado de Efesios 2:8 ilustra esta idea:

Efesios 2:8

Τῇ γὰρ χάριτί ἐστε σεσῳσμένοι διὰ πίστεως· καὶ τοῦτο οὐκ ἐξ ὑμῶν, θεοῦ τὸ δῶρον·

  • En Efesios 2:8 el participio σεσῳσμένοι actúa claramente como un adjetivo que califica a los creyentes: literalmente podríamos leer “Porque por gracia son los que han sido salvados…”, pero al trasladarlo así dividimos lo que en griego es una sola unidad.
  • El verbo εστέ más el participio σεσῳσμένοι no son dos acciones separadas, sino una sola acción verbal.
  • Algunas gramáticas indican que el uso del Participio perifrástico enfatiza el aspecto del participio.5
  • En este caso esto querría decir que se señala que la salvación es un acto consumado en el pasado con efectos presentes.
  • Por eso, al traducirlo con un tiempo perfecto común —“Porque por gracia habéis sido salvados…”— recuperamos la fuerza teológica del texto.

D. El tiempo de los participios perifrásticos

  • Como ya se mencionó se forman con el verbo εἰμί, conjugado en presente, imperfecto o futuro, más un participio en presente o perfecto.
  • Esto nos da seis combinaciones, como se muestra a continuación:
Verbo finito (de εἰμί)+Participio=Equivalente a un tiempo finito
Presente+Presente=Presente
Imperfecto+Presente=Imperfecto
Futuro+Presente=Futuro
Presente+Perfecto=Perfecto
Imperfecto+Perfecto=Pluscuamperfecto
Futuro+Perfecto=Futuro perfecto
Tabla 26.6
El participio perifrástico

E. Ejemplos

1. Presente perifrástico

Juan 1:41

εὑρίσκει οὗτος πρῶτον τὸν ἀδελφὸν τὸν ἴδιον Σίμωνα καὶ λέγει αὐτῷ· εὑρήκαμεν τὸν Μεσσίαν, ὅ ἐστιν μεθερμηνευόμενον χριστός.

Colosenses 1:6

… καθὼς καὶ ἐν παντὶ τῷ κόσμῳ ἐστὶν καρποφορούμενον καὶ αὐξανόμενον καθὼς καὶ ἐν ὑμῖν, ἀφʼ ἧς ἡμέρας ἠκούσατε καὶ ἐπέγνωτε τὴν χάριν τοῦ θεοῦ ἐν ἀληθείᾳ·

2. Imperfecto perifrástico

Juan 1:28

ταῦτα ἐν Βηθανίᾳ ἐγένετο πέραν τοῦ Ἰορδάνου, ὅπου ἦν ὁ Ἰωάννης βαπτίζων.

Marcos 1:22

καὶ ἐξεπλήσσοντο ἐπὶ τῇ διδαχῇ αὐτοῦ· ἦν γὰρ διδάσκων αὐτοὺς ὡς ἐξουσίαν ἔχων καὶ οὐχ ὡς οἱ γραμματεῖς.

3. Futuro perifrástico

En su “Gramática Griega: Sintaxis del Nuevo Testamento”, Wallace menciona que “por causa de la combinación del verbo finito futuro y el participio presente, el aspecto de este uso del futuro es progresivo”.6

Marcos 13:25

καὶ οἱ ἀστέρες ἔσονται ἐκ τοῦ οὐρανοῦ πίπτοντες, καὶ αἱ δυνάμεις αἱ ἐν τοῖς οὐρανοῖς σαλευθήσονται.

1 Corintios 14:9

οὕτως καὶ ὑμεῖς διὰ τῆς γλώσσης ἐὰν μὴ εὔσημον λόγον δῶτε, πῶς γνωσθήσεται τὸ λαλούμενον; ἔσεσθε γὰρ εἰς ἀέρα λαλοῦντες.

4. Perfecto perifrástico

Efesios 2:8

Τῇ γὰρ χάριτί ἐστε σεσῳσμένοι διὰ πίστεως· καὶ τοῦτο οὐκ ἐξ ὑμῶν, θεοῦ τὸ δῶρον·

2 Corintios 4:3

εἰ δὲ καὶ ἔστιν κεκαλυμμένον τὸ εὐαγγέλιον ἡμῶν, ἐν τοῖς ἀπολλυμένοις ἐστὶν κεκαλυμμένον,

5. Pluscuamperfecto perifrástico

Juan 3:24

οὔπω γὰρ ἦν βεβλημένος εἰς τὴν φυλακὴν ὁ Ἰωάννης.

Juan 19:11

11ἀπεκρίθη [αὐτῷ] Ἰησοῦς· οὐκ εἶχες ἐξουσίαν κατʼ ἐμοῦ οὐδεμίαν εἰ μὴ ἦν δεδομένον σοι ἄνωθεν· διὰ τοῦτο ὁ παραδούς μέ σοι μείζονα ἁμαρτίαν ἔχει.

6. Futuro perfecto perifrástico

  • Gramáticas modernas no consideran este una perífrasis real.
  • Sin embargo, muchos estudios clásicos sí.7
  • Tiempo verbal que denota un estado futuro resultante de una acción ya realizada.8

Hebreos 2:13

καὶ πάλιν· ἐγὼ ἔσομαι πεποιθὼς ἐπʼ αὐτῷ, καὶ πάλιν· ἰδοὺ ἐγὼ καὶ τὰ παιδία ἅ μοι ἔδωκεν ὁ θεός.

Mateo 18:18

Ἀμὴν λέγω ὑμῖν· ὅσα ἐὰν δήσητε ἐπὶ τῆς γῆς ἔσται δεδεμένα ἐν οὐρανῷ, καὶ ὅσα ἐὰν λύσητε ἐπὶ τῆς γῆς ἔσται λελυμένα ἐν οὐρανῷ.

III. Actividades de aprendizaje

Vocabulario

Ejercicios

  • Utiliza este link de Quizlet para memorizar el paradigma
  • Completa el ejercicio 26

⟵ Anterior | | Siguiente ⟶

Footnotes

  1. Mounce, W. D. (2019). Basics of Biblical Greek Grammar (V. D. Verbrugge & C. A. Beetham, Eds.; Fourth Edition, p. 337). Zondervan.

  2. Mounce, W. D. (2019). Basics of Biblical Greek Grammar (V. D. Verbrugge & C. A. Beetham, Eds.; Fourth Edition, p. 343). Zondervan.

  3. Long, F. J. (2005). Kairos: a beginning Greek grammar (p. 186). Fredrick J. Long.

  4. Wallace, D., & Steffen, D. S. (2015). Gramática Griega: Sintaxis del Nuevo Testamento (D. S. Steffen, Ed.; Segunda edición, Vol. 13, p. 501). Editorial Vida.

  5. Long, F. J. (2005). Kairos: a beginning Greek grammar (p. 186). Fredrick J. Long.

  6. Wallace, D., & Steffen, D. S. (2015). Gramática Griega: Sintaxis del Nuevo Testamento (D. S. Steffen, Ed.; Segunda edición, Vol. 13, p. 503). Editorial Vida.

  7. Robertson, A. T. (2006). A Grammar of the Greek New Testament in the Light of Historical Research (p. 375). Logos Bible Software.

  8. Heiser, M. S., & Setterholm, V. M. (2013; 2013). Glossary of Morpho-Syntactic Database Terminology. Lexham Press.