I. Recordando la sesión anterior
A. Resumen de la Sesión 13
La semana pasada aprendimos el aoristo activo. Su característica principal es el uso del aumento ε- y la marca temporal -σ-. Mencionamos que el aoristo describe una acción terminada, puntual, un evento que ocurrió.
Hoy aprendemos el otro tiempo que se refiere al pasado cronológico: el imperfecto.
B. Ejercicios de repaso
Ejercicio 14.1
Completa el ejercicio de vocabulario de la página [Quique: nº] del manual.
Ejercicio 14.2: Repaso del aoristo
Conjuga ποιέω en aoristo activo (todas las personas). Luego identifica y traduce:
- ἐπιστεύσαμεν
- ἐφανέρωσεν
- ἐγράψατε
- ἔμειναν
C. Lectura
Usa tu texto griego para leer Juan 2:12–25. Este pasaje nos presenta purificación del templo y una nota inquietante: muchos creyeron en Jesús, pero Jesús no se confiaba a ellos.
Juan 2:12–25 (THGNT)
12 Μετὰ τοῦτο κατέβη αὐτὸς καὶ ἡ μήτηρ αὐτοῦ καὶ οἱ ἀδελφοὶ αὐτοῦ καὶ οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ εἰς Καφαρναούμ, καὶ ἐκεῖ ἔμειναν οὐ πολλὰς ἡμέρας. 13 Καὶ ἐγγὺς ἦν τὸ πάσχα τῶν Ἰουδαίων, καὶ ἀνέβη εἰς Ἱεροσόλυμα ὁ Ἰησοῦς. 14 καὶ εὗρεν ἐν τῷ ἱερῷ τοὺς πωλοῦντας βόας καὶ πρόβατα καὶ περιστεράς, καὶ τοὺς κερματιστὰς καθημένους, 15 καὶ ποιήσας φραγέλλιον ἐκ σχοινίων πάντας ἐξέβαλεν ἐκ τοῦ ἱεροῦ, τά τε πρόβατα καὶ τοὺς βόας, καὶ τῶν κολλυβιστῶν ἐξέχεεν τὰ κέρματα καὶ τὰς τραπέζας ἀνέτρεψεν, 16 καὶ τοῖς τὰς περιστερὰς πωλοῦσιν εἶπεν· ἄρατε ταῦτα ἐντεῦθεν, μὴ ποιεῖτε τὸν οἶκον τοῦ πατρός μου οἶκον ἐμπορίου. 17 ἐμνήσθησαν οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ ὅτι γεγραμμένον ἐστίν· ὁ ζῆλος τοῦ οἴκου σου καταφάγεταί με. 18 ἀπεκρίθησαν οὖν οἱ Ἰουδαῖοι καὶ εἶπαν αὐτῷ· τί σημεῖον δεικνύεις ἡμῖν, ὅτι ταῦτα ποιεῖς; 19 ἀπεκρίθη Ἰησοῦς καὶ εἶπεν αὐτοῖς· λύσατε τὸν ναὸν τοῦτον, καὶ ἐν τρισὶν ἡμέραις ἐγερῶ αὐτόν. 20 εἶπαν οὖν οἱ Ἰουδαῖοι· τεσσεράκοντα καὶ ἓξ ἔτεσιν ᾠκοδομήθη ὁ ναὸς οὗτος, καὶ σὺ ἐν τρισὶν ἡμέραις ἐγερεῖς αὐτόν; 21 ἐκεῖνος δὲ ἔλεγεν περὶ τοῦ ναοῦ τοῦ σώματος αὐτοῦ. 22 ὅτε οὖν ἠγέρθη ἐκ νεκρῶν, ἐμνήσθησαν οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ ὅτι τοῦτο ἔλεγεν, καὶ ἐπίστευσαν τῇ γραφῇ καὶ τῷ λόγῳ ᾧ εἶπεν ὁ Ἰησοῦς. 23 Ὡς δὲ ἦν ἐν τοῖς Ἱεροσολύμοις ἐν τῷ πάσχα ἐν τῇ ἑορτῇ, πολλοὶ ἐπίστευσαν εἰς τὸ ὄνομα αὐτοῦ θεωροῦντες αὐτοῦ τὰ σημεῖα ἃ ἐποίει. 24 αὐτὸς δὲ Ἰησοῦς οὐκ ἐπίστευεν αὐτὸν αὐτοῖς διὰ τὸ αὐτὸν γινώσκειν πάντας, 25 καὶ ὅτι οὐ χρείαν εἶχεν ἵνα τις μαρτυρήσῃ περὶ ἀνθρώπου· αὐτὸς γὰρ ἐγίνωσκεν τί ἦν ἐν τῷ ἀνθρώπῳ.
Pista antes de leer
En los vv.23–24 aparece πιστεύω dos veces seguidas con formas distintas. Búscalas. La clase de hoy se basa en la diferencia entre las dos formas.
II. Vocabulario clave
Vocabulario 14: Las palabras de Juan 2:12–25
ναός vs ἱερόν
En este pasaje Juan usa dos palabras distintas para “templo”: τὸ ἱερόν (el recinto sagrado completo) y ὁ ναός (el santuario interior donde habitaba la presencia de Dios). Cuando Jesús dice “destruid τὸν ναόν”, habla del santuario (el espacio más íntimo). Juan aclara en v.21 que hablaba de su cuerpo.
III. Escribiendo el texto griego
Ejercicio 14.3
Utiliza la página [Quique: nº] del manual para escribir a mano Juan 2:23–26. Mientras copias, subraya de un color los verbos en aoristo y de otro los que identificas en otro tiempo.
IV. El imperfecto activo
A. El contraste que lo explica todo
Lee con cuidado los versículos 23 y 24, nota los verbos resaltados:
23 … πολλοὶ ἐπίστευσαν εἰς τὸ ὄνομα αὐτοῦ…24 αὐτὸς δὲ Ἰησοῦς οὐκ ἐπίστευεν ἑαυτὸν αὐτοῖς
Se parecen tanto. La raíz es la misma, ambas formas tienen aumento, pero hay una diferencia:
- v.23: ἐπίστευσ-αν: aoristo (la marca temporal es la σ)
- v.24: ἐπίστευ-εν: imperfecto (sin sigma)
El aoristo describe un evento que ocurrió: “muchos creyeron” (en ese momento). El imperfecto describe un estado continuo: “Jesús no se confiaba” (era una acción en progreso).
B. Morfología
El imperfecto usa el mismo aumento ε- que el aoristo, pero sin sigma:
Al igual que el aoristo, el imperfecto prefija una “ἐ” y utiliza las “flexiones secundarias”, pero carece de marca temporal y su vocal temática es la misma que en presente “ο/ε”.
Lo traducimos igual que el pasado imperfecto español, que termina en –aba, –ía.
A continuación tienes el paradigma de nuestro viejo amigo λύω:
| P/N | Aumento | Raíz | Vocal temática | Flexión | NOTAS | Forma verbal |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1S | ἐ | λύ | ο | ν | ἐλύον | |
| 2S | ἐ | λύ | ε | ς | ἐλύες | |
| 3S | ἐ | λύ | ε | – (ν) | No hay flexión personal; la ν es móvil | ἐλύε(ν) |
| 1P | ἐ | λύ | ο | μεν | ἐλύομεν | |
| 2P | ἐ | λύ | ε | τε | ἐλύετε | |
| 3P | ἐ | λύ | ο | ν | ἐλύον |
Tabla 14.1
Imperfecto activo indicativo
C. ¿Cómo distinguirlos?
| Presente | Imperfecto | Aoristo | |
|---|---|---|---|
| Forma | πιστεύω | ἐπίστευον | ἐπίστευσα |
| Marca | — | ε- (sin σ) | ε- + σ |
| Aspecto | acción presente | acción continua en el pasado | acción puntual en el pasado |
| Traducción | creo | creía | creí |
Tabla 14.2
Comparación: presente / imperfecto / aoristo de πιστεύω.
Los tiempos que hemos aprendido:
- Presente: Tal y como lo aprendiste del vocabulario, solo cambian las desinencias.
- Aoristo: Utiliza aumento ε- al inicio y la marca temporal -σ-
- Imperfecto: Utiliza aumento pero no tiene marca temporal (CUIDADO CON ESTO: más adelante veremos una excepción a esta regla).
Ejercicio 14.4: Clasifica los verbos
Vuelve a Juan 2:12–25 y subraya al menos cinco verbos en aoristo o imperfecto
Nota de exégesis: ἐπίστευσαν… οὐκ ἐπίστευεν (Juan 2:23–24)
La tensión de estos dos versículos se sostiene sobre la diferencia de tiempo verbal que acabas de aprender.
v.23: πολλοὶ ἐπίστευσαν εἰς τὸ ὄνομα αὐτοῦ θεωροῦντες αὐτοῦ τὰ σημεῖα. “Muchos creyeron en su nombre al ver sus señales.” El aoristo marca un evento concreto: hubo un momento en que creyeron. Pero esa fe nació de los prodigios, no del conocimiento de quién era Jesús.
v.24: αὐτὸς δὲ Ἰησοῦς οὐκ ἐπίστευεν αὐτὸν αὐτοῖς: “pero Jesús mismo no se confiaba a ellos.” El imperfecto marca un estado continuo: no fue una decisión puntual sino una actitud constante. El verbo es el mismo (πιστεύω), pero Juan usa los tiempos con precisión quirúrgica para decir: la fe de ellos fue episódica y superficial; la reserva de Jesús fue profunda y permanente.
La razón: αὐτὸς γὰρ ἐγίνωσκεν τί ἦν ἐν τῷ ἀνθρώπῳ: “porque él mismo conocía lo que había en el hombre.” Otro imperfecto: ἐγίνωσκεν. No aprendió a conocer; siempre conocía. En Juan, el conocimiento de Jesús acerca del corazón humano no es información que obtiene, sino una evidencia de Su divinidad. 1
V. Repaso del vocabulario
Ejercicio 14.5
Utiliza la página [Quique: nº] del manual para completar el vocabulario de esta sesión de memoria.
Actividades
Tarea de la semana
Ejercicio 14.6: Memoriza el imperfecto activo
Memoriza el paradigma del imperfecto. Una vez que lo domines utiliza la página [Quique: nº] del manual para conjugar βλέπω y μένω en imperfecto.
Lectura diaria
Sigue leyendo en voz alta
Usa tu texto griego para leer Juan 2:12–25 cada día.
Footnotes
-
Cf. Carson, The Gospel According to John (PNTC, 1991), 184: “The same verb is used of many who ‘believed’ in him and of Jesus who would not ‘entrust’ himself to them — a bitter irony that alerts the reader that not all faith is saving faith.” ↩