leccíón 26

Participio perfecto / participio perifrástico


I. conociendo

al participio perfecto


A. Recordando la morfología del perfecto


  • La característica más sobresaliente del perfecto es la reduplicación
  • La voz activa usa κ como la marca temporal del perfecto y α como vocal temática.
  • La voz media no tiene marca temporal ni vocal temática.


B. Morfología del participio perfecto activo


1. Características morfológicas

note:

  1. Utiliza reduplicación.
  2. Toma κ como marca temporal.
  3. Masculino y neutro usan οτ como morfema indicador de participio; el femenino usa υι .
  4. Masculino y neutro usan la tercera declinación, el femenino usa la primera declinación.

2. Paradigma


Masculino

C / NSINGULARPLURAL
NOMλελυκώςλελυκότες
GENλελυκότοςλελυκότων
DATλελυκότιλελυκόσι(ν)
ACUλελυκόταλελυκότας

Femenino

C / NSINGULARPLURAL
NOMλελυκυῖαλελυκυῖαι
GENλελυκυίαςλελυκυιῶν
DATλελυκυίλελυκυίαις
ACUλελυκυῖανλελυκυίας

Neutro

C / NSINGULARPLURAL
NOMλελυκόςλελυκότα
GENλελυκότοςλελυκότων
DATλελυκότιλελυκόσι(ν)
ACUλελυκόςλελυκότα

3. Ejemplos


Τοσαῦτα δὲ αὐτοῦ σημεῖα πεποιηκότος ἔμπροσθεν αὐτῶν οὐκ ἐπίστευον εἰς αὐτόν,
Juan 12:37

note:


Ἔλεγεν οὖν ὁ Ἰησοῦς πρὸς τοὺς πεπιστευκότας αὐτῷ Ἰουδαίους· ἐὰν ὑμεῖς μείνητε ἐν τῷ λόγῳ τῷ ἐμῷ, ἀληθῶς μαθηταί μού ἐστε
Juan 8:31

note:


C. Morfología del participio perfecto medio / pasivo


1. Características morfológicas

note:

  1. La reduplicación es la clave.
  2. No tiene marca temporal ni vocal temática.
  3. Utiliza el morfema μεν para todos los géneros.
  4. Toma la primera declinación para el femenino.
  5. Toma la segunda declinación para masculino y neutro.

2. Paradigma


Masculino

C / NSINGULARPLURAL
NOMλελυμένοςλελυμένοι
GENλελυμένουλελυμένων
DATλελυμένλελυμένοις
ACUλελυμένονλελυμένους

Femenino

C / NSINGULARPLURAL
NOMλελυμένηλελυμέναι
GENλελυμένηςλελυμένων
DATλελυμένλελυμέναις
ACUλελυμένηνλελυμένας

Neutro

C / NSINGULARPLURAL
NOMλελυμένονλελυμένα
GENλελυμένουλελυμένων
DATλελυμένλελυμένοις
ACUλελυμένονλελυμένα

3. Ejemplos


ἕως ἄρτι οὐκ ᾐτήσατε οὐδὲν ἐν τῷ ὀνόματί μου· αἰτεῖτε καὶ λήμψεσθε, ἵνα ἡ χαρὰ ὑμῶν ᾖ πεπληρωμένη.
Juan 16:24

note:


καὶ ὅσα ἐὰν λύσητε ἐπὶ τῆς γῆς ἔσται λελυμένα ἐν οὐρανῷ.
Mateo 18:18

note:


D. Participios con perfecto segundo


1. Descripción


  • Algunos verbos usan un perfecto irregular.
  • En participio, los verbos con participio son poco frecuenrtes, pero importantes.

2. Verbos con perfecto segundo más frecuentes


Forma léxicaformas de participio activoformas de participio medio o pasivoFrecuencia
οἶδαεἰδώς / εἰδóτος51
βάλλωβεβληκότοςβεβλημένος17
γίνομαιγεγονώς / γεγονότος14
πείθωπεποιθώς / πεποιθότοςπεπεισμένος9

Forma léxicaformas de participio activoformas de participio medio o pasivoFrecuencia
βαίνω*βεβηκώς / βεβηκότες7
λέγωεἰρηκότοςεἰρημένον5
ἔρχομαιἐληλυθώς, ἐληλυθότος4
γινώσκωἐγνωκότεςκατεγνωσμένος4

Forma léxicaformas de participio activoformas de participio medio o pasivoFrecuencia
ὁράωἑωρακὼς / ἑωρακότες4
ἀκούωἀκηκοότας1 (Juan 18:21)
ἀνοίγωἀνεῳγότα1 (Juan 1:51)
λαμβάνωεἰληφώς1 (Mat 25:24)

3. Ejemplos


οὔπω γὰρ ἦν βεβλημένος εἰς τὴν φυλακὴν ὁ Ἰωάννης.
Juan 3:24

note:


Προσελθὼν δὲ καὶ ὁ τὸ ἓν τάλαντον εἰληφὼς εἶπεν…
Mateo 25:24

note:


E. La importancia del participio perfecto


1. Aspecto verbal y tiempo cronológico

note: Para empezar, recordemos el que los principales tiempos gramaticales griegos enfatizan un aspecto verbal:


  • El presente transmite el aspecto imperfectivo
  • El Aoristo transmite el aspecto perfectivo
  • El perfecto transmite el aspecto combinativo

2. La importancia del perfecto

  • Cada vez que un autor bíblico usa el tiempo perfecto, lo hace de manera intencional.
  • Esto es mucho más importante en el participio perfecto.

El tiempo perfecto se utiliza a menudo para enseñar importantes verdades teológicas, y a menudo no es posible traducir todo su significado.
Mounce, W. D.


3. Observa estos ejemplos


καὶ ἔλεγεν· διὰ τοῦτο εἴρηκα ὑμῖν ὅτι οὐδεὶς δύναται ἐλθεῖν πρός με ἐὰν μὴ ᾖ δεδομένον αὐτῷ ἐκ τοῦ πατρός.
Juan 6:65

note:


  • ¿Cómo te ayuda el participio perfecto a aclarar el significado de este pasaje?
  • ¿Qué implicaciones teológicas o pastorales tiene esto?

καὶ ἡμεῖς πεπιστεύκαμεν καὶ ἐγνώκαμεν ὅτι σὺ εἶ ὁ ἅγιος τοῦ θεοῦ.
Juan 6:69

note:


  • ¿Cómo te ayuda el participio perfecto a aclarar el significado de este pasaje?
  • ¿Qué implicaciones teológicas o pastorales tiene esto?

Τῇ γὰρ χάριτί ἐστε σεσῳσμένοι διὰ πίστεως· καὶ τοῦτο οὐκ ἐξ ὑμῶν, θεοῦ τὸ δῶρον·
Efesios 2:8

note:


  • ¿Cómo te ayuda el participio perfecto a aclarar el significado de este pasaje?
  • ¿Qué implicaciones teológicas o pastorales tiene esto?

καὶ ἐστὲ ἐν αὐτῷ πεπληρωμένοι, ὅς ἐστιν ἡ κεφαλὴ πάσης ἀρχῆς καὶ ἐξουσίας.
Colosenses 2:10

note:


  • ¿Cómo te ayuda el participio perfecto a aclarar el significado de este pasaje?
  • ¿Qué implicaciones teológicas o pastorales tiene esto?

Idea Clave:

Este uso del participio perfecto no solo instruye, sino que pastorea: recuerda al creyente quién es, en qué estado vive, y qué Dios ha hecho con él.


II. Participios perifrásticos


A. Características


Los verbos auxiliares

  • En español usamos auxilaires (ser, estar u haber)
  • En inglés, algo similar ocurre con will o do
  • ¿Y en griego?

Sin embargo, existe una situación, en la que el griego usa εἰμί y un participio juntos para enunciar una sola idea, y esto se llama construcción perifrástica.
Mounce, W. D.

note:


B. Participios perifrásticos y aspecto verbal


  • Algunas gramáticas indican que el uso del Participio perifrástico enfatiza el aspecto del participio
  • Otros académicos enfatizan que aunque esto era común en el griego clásico, en el koiné estaba perdiendo fuerza.

C. Un estudio de caso

note:


Τῇ γὰρ χάριτί ἐστε σεσῳσμένοι διὰ πίστεως· καὶ τοῦτο οὐκ ἐξ ὑμῶν, θεοῦ τὸ δῶρον·
Efesios 2:8

note:


  • ¿Qué relación existe entre el verbo εἰμί y el participio?
  • ¿Por qué se traduce de esa manera?

note:

  1. En Efesios 2:8 el participio σεσῳσμένοι actúa claramente como un adjetivo que califica a los creyentes: literalmente podríamos leer “Porque por gracia son los que han sido salvados…”, pero al trasladarlo así dividimos lo que en griego es una sola unidad.
  2. El verbo εστέ más el participio σεσῳσμένοι no son dos acciones separadas, sino una sola acción verbal.
  3. Algunas gramáticas indican que el uso del Participio perifrástico enfatiza el aspecto del participio.1
  4. En este caso esto querría decir que se señala que la salvación es un acto consumado en el pasado con efectos presentes.
  5. Por eso, al traducirlo con un tiempo perfecto común —“Porque por gracia habéis sido salvados…”— recuperamos la fuerza teológica del texto.

D. El tiempo de los participios perifrásticos


  • Como ya se mencionó se forman con el verbo εἰμί, conjugado en presente, imperfecto o futuro, más un participio en presente o perfecto.
  • Esto nos da seis combinaciones, como se muestra a continuación:

Verbo finito (de εἰμί)+Participio=Equivalente a un tiempo finito
Presente+Presente=Presente
Imperfecto+Presente=Imperfecto
Futuro+Presente=Futuro

Verbo finito (de εἰμί)+Participio=Equivalente a un tiempo finito
Presente+Perfecto=Perfecto
Imperfecto+Perfecto=Pluscuamperfecto
Futuro+Perfecto=Futuro perfecto

E. Ejemplos


1. Presente perifrástico


εὑρίσκει οὗτος πρῶτον τὸν ἀδελφὸν τὸν ἴδιον Σίμωνα καὶ λέγει αὐτῷ· εὑρήκαμεν τὸν Μεσσίαν, ὅ ἐστιν μεθερμηνευόμενον χριστός.
Juan 1:41

note:


… καθὼς καὶ ἐν παντὶ τῷ κόσμῳ ἐστὶν καρποφορούμενον καὶ αὐξανόμενον καθὼς καὶ ἐν ὑμῖν, ἀφʼ ἧς ἡμέρας ἠκούσατε καὶ ἐπέγνωτε τὴν χάριν τοῦ θεοῦ ἐν ἀληθείᾳ·
Colosenses 1:6

note:


2. Imperfecto perifrástico


ταῦτα ἐν Βηθανίᾳ ἐγένετο πέραν τοῦ Ἰορδάνου, ὅπου ἦν ὁ Ἰωάννης βαπτίζων.
Juan 1:28

note:


καὶ ἐξεπλήσσοντο ἐπὶ τῇ διδαχῇ αὐτοῦ· ἦν γὰρ διδάσκων αὐτοὺς ὡς ἐξουσίαν ἔχων καὶ οὐχ ὡς οἱ γραμματεῖς.
Marcos 1:22

note:


3. Futuro perifrástico


En su “Gramática Griega: Sintaxis del Nuevo Testamento”, Wallace menciona que “por causa de la combinación del verbo finito futuro y el participio presente, el aspecto de este uso del futuro es progresivo”.


καὶ οἱ ἀστέρες ἔσονται ἐκ τοῦ οὐρανοῦ πίπτοντες, καὶ αἱ δυνάμεις αἱ ἐν τοῖς οὐρανοῖς σαλευθήσονται.
Marcos 13:25

note:


οὕτως καὶ ὑμεῖς διὰ τῆς γλώσσης ἐὰν μὴ εὔσημον λόγον δῶτε, πῶς γνωσθήσεται τὸ λαλούμενον; ἔσεσθε γὰρ εἰς ἀέρα λαλοῦντες.
1 Corintios 14:9

note:


4. Perfecto perifrástico


Τῇ γὰρ χάριτί ἐστε σεσῳσμένοι διὰ πίστεως· καὶ τοῦτο οὐκ ἐξ ὑμῶν, θεοῦ τὸ δῶρον·
Efesios 2:8

note:


εἰ δὲ καὶ ἔστιν κεκαλυμμένον τὸ εὐαγγέλιον ἡμῶν, ἐν τοῖς ἀπολλυμένοις ἐστὶν κεκαλυμμένον,
2 Corintios 4:3

note:


5. Pluscuamperfecto perifrástico


οὔπω γὰρ ἦν βεβλημένος εἰς τὴν φυλακὴν ὁ Ἰωάννης.
Juan 3:24

note:


ἀπεκρίθη [αὐτῷ] Ἰησοῦς· οὐκ εἶχες ἐξουσίαν κατʼ ἐμοῦ οὐδεμίαν εἰ μὴ ἦν δεδομένον σοι ἄνωθεν· διὰ τοῦτο ὁ παραδούς μέ σοι μείζονα ἁμαρτίαν ἔχει.
Juan 19:11

note:


6. Futuro perfecto perifrástico


  • Gramáticas modernas no consideran este una perífrasis real.
  • Sin embargo, muchos estudios clásicos sí.
  • Tiempo verbal que denota un estado futuro resultante de una acción ya realizada.


καὶ πάλιν· ἐγὼ ἔσομαι πεποιθὼς ἐπʼ αὐτῷ, καὶ πάλιν· ἰδοὺ ἐγὼ καὶ τὰ παιδία ἅ μοι ἔδωκεν ὁ θεός.
Hebreos 2:13

note:


Ἀμὴν λέγω ὑμῖν· ὅσα ἐὰν δήσητε ἐπὶ τῆς γῆς ἔσται δεδεμένα ἐν οὐρανῷ, καὶ ὅσα ἐὰν λύσητε ἐπὶ τῆς γῆς ἔσται λελυμένα ἐν οὐρανῷ.
Mateo 18:18

note:


Vocabulario


δίδωμι

  • dar; conceder

ἀποδίδωμι

  • pagar; recompensar

παραδίδωμι

  • entregar

ἵστημι

  • Estar, estar de pie, poner

ἀνίστημι

  • levantar; resucitar

παρίστημι

  • presentar; estar (ante)

τίθημι

  • poner

ἐπιτίθημι

  • poner

ἀπόλλυμι

  • destruir; perder; perecer

φημί

  • decir; responder

ἀσθενέω

  • enfermarse, debilitarse

φαίνω

  • aparecer; parecer, resplandecer

φυλάσσω

  • guardar, custodiar, cuidar

φυλή

  • tribu

ἄνεμος

  • viento

ἐγγύς

  • cerca

ἐλπίζω

  • esperar

ἔξεστιν

  • ser lícito; permitir

δείκνυμι

  • mostrar

διδαχή

  • enseñanza; doctrina

συνέρχομαι

  • reunirse; acompañar

Footnotes

  1. Long, F. J. (2005). Kairos: a beginning Greek grammar (p. 186). Fredrick J. Long.