leccíón 26
Participio perfecto / participio perifrástico
I. conociendo
al participio perfecto
A. Recordando la morfología del perfecto
- La característica más sobresaliente del perfecto es la reduplicación
- La voz activa usa κ como la marca temporal del perfecto y α como vocal temática.
- La voz media no tiene marca temporal ni vocal temática.
- Recuerda que algunos verbos siguen la reduplicación ática.
- Recuerda que otros tienen un perfecto irregular.
B. Morfología del participio perfecto activo
1. Características morfológicas
note:
- Utiliza reduplicación.
- Toma κ como marca temporal.
- Masculino y neutro usan οτ como morfema indicador de participio; el femenino usa υι .
- Masculino y neutro usan la tercera declinación, el femenino usa la primera declinación.
2. Paradigma
Masculino
| C / N | SINGULAR | PLURAL |
|---|---|---|
| NOM | λελυκώς | λελυκότες |
| GEN | λελυκότος | λελυκότων |
| DAT | λελυκότι | λελυκόσι(ν) |
| ACU | λελυκότα | λελυκότας |
Femenino
| C / N | SINGULAR | PLURAL |
|---|---|---|
| NOM | λελυκυῖα | λελυκυῖαι |
| GEN | λελυκυίας | λελυκυιῶν |
| DAT | λελυκυίᾳ | λελυκυίαις |
| ACU | λελυκυῖαν | λελυκυίας |
Neutro
| C / N | SINGULAR | PLURAL |
|---|---|---|
| NOM | λελυκός | λελυκότα |
| GEN | λελυκότος | λελυκότων |
| DAT | λελυκότι | λελυκόσι(ν) |
| ACU | λελυκός | λελυκότα |
3. Ejemplos
Τοσαῦτα δὲ αὐτοῦ σημεῖα πεποιηκότος ἔμπροσθεν αὐτῶν οὐκ ἐπίστευον εἰς αὐτόν,
note:
- https://ref.ly/logosres/ubs5?ref=BibleUBS4.Jn12.36&off=92
- Τοσαῦτος: muchos
Ἔλεγεν οὖν ὁ Ἰησοῦς πρὸς τοὺς πεπιστευκότας αὐτῷ Ἰουδαίους· ἐὰν ὑμεῖς μείνητε ἐν τῷ λόγῳ τῷ ἐμῷ, ἀληθῶς μαθηταί μού ἐστε
note:
C. Morfología del participio perfecto medio / pasivo
1. Características morfológicas
note:
- La reduplicación es la clave.
- No tiene marca temporal ni vocal temática.
- Utiliza el morfema μεν para todos los géneros.
- Toma la primera declinación para el femenino.
- Toma la segunda declinación para masculino y neutro.
2. Paradigma
Masculino
| C / N | SINGULAR | PLURAL |
|---|---|---|
| NOM | λελυμένος | λελυμένοι |
| GEN | λελυμένου | λελυμένων |
| DAT | λελυμένῳ | λελυμένοις |
| ACU | λελυμένον | λελυμένους |
Femenino
| C / N | SINGULAR | PLURAL |
|---|---|---|
| NOM | λελυμένη | λελυμέναι |
| GEN | λελυμένης | λελυμένων |
| DAT | λελυμένῃ | λελυμέναις |
| ACU | λελυμένην | λελυμένας |
Neutro
| C / N | SINGULAR | PLURAL |
|---|---|---|
| NOM | λελυμένον | λελυμένα |
| GEN | λελυμένου | λελυμένων |
| DAT | λελυμένῳ | λελυμένοις |
| ACU | λελυμένον | λελυμένα |
3. Ejemplos
ἕως ἄρτι οὐκ ᾐτήσατε οὐδὲν ἐν τῷ ὀνόματί μου· αἰτεῖτε καὶ λήμψεσθε, ἵνα ἡ χαρὰ ὑμῶν ᾖ πεπληρωμένη.
note:
καὶ ὅσα ἐὰν λύσητε ἐπὶ τῆς γῆς ἔσται λελυμένα ἐν οὐρανῷ.
note:
D. Participios con perfecto segundo
1. Descripción
- Algunos verbos usan un perfecto irregular.
- En participio, los verbos con participio son poco frecuenrtes, pero importantes.
2. Verbos con perfecto segundo más frecuentes
| Forma léxica | formas de participio activo | formas de participio medio o pasivo | Frecuencia |
|---|---|---|---|
| οἶδα | εἰδώς / εἰδóτος | – | 51 |
| βάλλω | βεβληκότος | βεβλημένος | 17 |
| γίνομαι | γεγονώς / γεγονότος | – | 14 |
| πείθω | πεποιθώς / πεποιθότος | πεπεισμένος | 9 |
| Forma léxica | formas de participio activo | formas de participio medio o pasivo | Frecuencia |
|---|---|---|---|
| βαίνω* | βεβηκώς / βεβηκότες | – | 7 |
| λέγω | εἰρηκότος | εἰρημένον | 5 |
| ἔρχομαι | ἐληλυθώς, ἐληλυθότος | – | 4 |
| γινώσκω | ἐγνωκότες | κατεγνωσμένος | 4 |
| Forma léxica | formas de participio activo | formas de participio medio o pasivo | Frecuencia |
|---|---|---|---|
| ὁράω | ἑωρακὼς / ἑωρακότες | 4 | |
| ἀκούω | ἀκηκοότας | 1 (Juan 18:21) | |
| ἀνοίγω | ἀνεῳγότα | 1 (Juan 1:51) | |
| λαμβάνω | εἰληφώς | 1 (Mat 25:24) |
3. Ejemplos
οὔπω γὰρ ἦν βεβλημένος εἰς τὴν φυλακὴν ὁ Ἰωάννης.
note:
Προσελθὼν δὲ καὶ ὁ τὸ ἓν τάλαντον εἰληφὼς εἶπεν…
note:
E. La importancia del participio perfecto
1. Aspecto verbal y tiempo cronológico
note: Para empezar, recordemos el que los principales tiempos gramaticales griegos enfatizan un aspecto verbal:
- El presente transmite el aspecto imperfectivo
- El Aoristo transmite el aspecto perfectivo
- El perfecto transmite el aspecto combinativo
2. La importancia del perfecto
- Cada vez que un autor bíblico usa el tiempo perfecto, lo hace de manera intencional.
- Esto es mucho más importante en el participio perfecto.
El tiempo perfecto se utiliza a menudo para enseñar importantes verdades teológicas, y a menudo no es posible traducir todo su significado.
3. Observa estos ejemplos
καὶ ἔλεγεν· διὰ τοῦτο εἴρηκα ὑμῖν ὅτι οὐδεὶς δύναται ἐλθεῖν πρός με ἐὰν μὴ ᾖ δεδομένον αὐτῷ ἐκ τοῦ πατρός.
note:
- ¿Cómo te ayuda el participio perfecto a aclarar el significado de este pasaje?
- ¿Qué implicaciones teológicas o pastorales tiene esto?
καὶ ἡμεῖς πεπιστεύκαμεν καὶ ἐγνώκαμεν ὅτι σὺ εἶ ὁ ἅγιος τοῦ θεοῦ.
note:
- ¿Cómo te ayuda el participio perfecto a aclarar el significado de este pasaje?
- ¿Qué implicaciones teológicas o pastorales tiene esto?
Τῇ γὰρ χάριτί ἐστε σεσῳσμένοι διὰ πίστεως· καὶ τοῦτο οὐκ ἐξ ὑμῶν, θεοῦ τὸ δῶρον·
note:
- ¿Cómo te ayuda el participio perfecto a aclarar el significado de este pasaje?
- ¿Qué implicaciones teológicas o pastorales tiene esto?
καὶ ἐστὲ ἐν αὐτῷ πεπληρωμένοι, ὅς ἐστιν ἡ κεφαλὴ πάσης ἀρχῆς καὶ ἐξουσίας.
note:
- ¿Cómo te ayuda el participio perfecto a aclarar el significado de este pasaje?
- ¿Qué implicaciones teológicas o pastorales tiene esto?
Idea Clave:
Este uso del participio perfecto no solo instruye, sino que pastorea: recuerda al creyente quién es, en qué estado vive, y qué Dios ha hecho con él.
II. Participios perifrásticos
A. Características
Los verbos auxiliares
- En español usamos auxilaires (ser, estar u haber)
- En inglés, algo similar ocurre con will o do
- ¿Y en griego?
Sin embargo, existe una situación, en la que el griego usa εἰμί y un participio juntos para enunciar una sola idea, y esto se llama construcción perifrástica.
note:
B. Participios perifrásticos y aspecto verbal
- Algunas gramáticas indican que el uso del Participio perifrástico enfatiza el aspecto del participio
- Otros académicos enfatizan que aunque esto era común en el griego clásico, en el koiné estaba perdiendo fuerza.
C. Un estudio de caso
note:
Τῇ γὰρ χάριτί ἐστε σεσῳσμένοι διὰ πίστεως· καὶ τοῦτο οὐκ ἐξ ὑμῶν, θεοῦ τὸ δῶρον·
note:
- ¿Qué relación existe entre el verbo εἰμί y el participio?
- ¿Por qué se traduce de esa manera?
note:
- En Efesios 2:8 el participio σεσῳσμένοι actúa claramente como un adjetivo que califica a los creyentes: literalmente podríamos leer “Porque por gracia son los que han sido salvados…”, pero al trasladarlo así dividimos lo que en griego es una sola unidad.
- El verbo εστέ más el participio σεσῳσμένοι no son dos acciones separadas, sino una sola acción verbal.
- Algunas gramáticas indican que el uso del Participio perifrástico enfatiza el aspecto del participio.1
- En este caso esto querría decir que se señala que la salvación es un acto consumado en el pasado con efectos presentes.
- Por eso, al traducirlo con un tiempo perfecto común —“Porque por gracia habéis sido salvados…”— recuperamos la fuerza teológica del texto.
D. El tiempo de los participios perifrásticos
- Como ya se mencionó se forman con el verbo εἰμί, conjugado en presente, imperfecto o futuro, más un participio en presente o perfecto.
- Esto nos da seis combinaciones, como se muestra a continuación:
| Verbo finito (de εἰμί) | + | Participio | = | Equivalente a un tiempo finito |
|---|---|---|---|---|
| Presente | + | Presente | = | Presente |
| Imperfecto | + | Presente | = | Imperfecto |
| Futuro | + | Presente | = | Futuro |
| Verbo finito (de εἰμί) | + | Participio | = | Equivalente a un tiempo finito |
|---|---|---|---|---|
| Presente | + | Perfecto | = | Perfecto |
| Imperfecto | + | Perfecto | = | Pluscuamperfecto |
| Futuro | + | Perfecto | = | Futuro perfecto |
E. Ejemplos
1. Presente perifrástico
εὑρίσκει οὗτος πρῶτον τὸν ἀδελφὸν τὸν ἴδιον Σίμωνα καὶ λέγει αὐτῷ· εὑρήκαμεν τὸν Μεσσίαν, ὅ ἐστιν μεθερμηνευόμενον χριστός.
note:
… καθὼς καὶ ἐν παντὶ τῷ κόσμῳ ἐστὶν καρποφορούμενον καὶ αὐξανόμενον καθὼς καὶ ἐν ὑμῖν, ἀφʼ ἧς ἡμέρας ἠκούσατε καὶ ἐπέγνωτε τὴν χάριν τοῦ θεοῦ ἐν ἀληθείᾳ·
note:
2. Imperfecto perifrástico
ταῦτα ἐν Βηθανίᾳ ἐγένετο πέραν τοῦ Ἰορδάνου, ὅπου ἦν ὁ Ἰωάννης βαπτίζων.
note:
- Abrir en Logos
- Nota que no siempre van uno detras del otro.
καὶ ἐξεπλήσσοντο ἐπὶ τῇ διδαχῇ αὐτοῦ· ἦν γὰρ διδάσκων αὐτοὺς ὡς ἐξουσίαν ἔχων καὶ οὐχ ὡς οἱ γραμματεῖς.
note:
3. Futuro perifrástico
En su “Gramática Griega: Sintaxis del Nuevo Testamento”, Wallace menciona que “por causa de la combinación del verbo finito futuro y el participio presente, el aspecto de este uso del futuro es progresivo”.
καὶ οἱ ἀστέρες ἔσονται ἐκ τοῦ οὐρανοῦ πίπτοντες, καὶ αἱ δυνάμεις αἱ ἐν τοῖς οὐρανοῖς σαλευθήσονται.
note:
οὕτως καὶ ὑμεῖς διὰ τῆς γλώσσης ἐὰν μὴ εὔσημον λόγον δῶτε, πῶς γνωσθήσεται τὸ λαλούμενον; ἔσεσθε γὰρ εἰς ἀέρα λαλοῦντες.
note:
4. Perfecto perifrástico
Τῇ γὰρ χάριτί ἐστε σεσῳσμένοι διὰ πίστεως· καὶ τοῦτο οὐκ ἐξ ὑμῶν, θεοῦ τὸ δῶρον·
note:
εἰ δὲ καὶ ἔστιν κεκαλυμμένον τὸ εὐαγγέλιον ἡμῶν, ἐν τοῖς ἀπολλυμένοις ἐστὶν κεκαλυμμένον,
note:
- Abrir en Logos
- καλύπτω: Esconder
5. Pluscuamperfecto perifrástico
οὔπω γὰρ ἦν βεβλημένος εἰς τὴν φυλακὴν ὁ Ἰωάννης.
note:
ἀπεκρίθη [αὐτῷ] Ἰησοῦς· οὐκ εἶχες ἐξουσίαν κατʼ ἐμοῦ οὐδεμίαν εἰ μὴ ἦν δεδομένον σοι ἄνωθεν· διὰ τοῦτο ὁ παραδούς μέ σοι μείζονα ἁμαρτίαν ἔχει.
note:
6. Futuro perfecto perifrástico
- Gramáticas modernas no consideran este una perífrasis real.
- Sin embargo, muchos estudios clásicos sí.
- Tiempo verbal que denota un estado futuro resultante de una acción ya realizada.
καὶ πάλιν· ἐγὼ ἔσομαι πεποιθὼς ἐπʼ αὐτῷ, καὶ πάλιν· ἰδοὺ ἐγὼ καὶ τὰ παιδία ἅ μοι ἔδωκεν ὁ θεός.
note:
Ἀμὴν λέγω ὑμῖν· ὅσα ἐὰν δήσητε ἐπὶ τῆς γῆς ἔσται δεδεμένα ἐν οὐρανῷ, καὶ ὅσα ἐὰν λύσητε ἐπὶ τῆς γῆς ἔσται λελυμένα ἐν οὐρανῷ.
note:
Vocabulario
δίδωμι
- dar; conceder
ἀποδίδωμι
- pagar; recompensar
παραδίδωμι
- entregar
ἵστημι
- Estar, estar de pie, poner
ἀνίστημι
- levantar; resucitar
παρίστημι
- presentar; estar (ante)
τίθημι
- poner
ἐπιτίθημι
- poner
ἀπόλλυμι
- destruir; perder; perecer
φημί
- decir; responder
ἀσθενέω
- enfermarse, debilitarse
φαίνω
- aparecer; parecer, resplandecer
φυλάσσω
- guardar, custodiar, cuidar
φυλή
- tribu
ἄνεμος
- viento
ἐγγύς
- cerca
ἐλπίζω
- esperar
ἔξεστιν
- ser lícito; permitir
δείκνυμι
- mostrar
διδαχή
- enseñanza; doctrina
συνέρχομαι
- reunirse; acompañar
Footnotes
-
Long, F. J. (2005). Kairos: a beginning Greek grammar (p. 186). Fredrick J. Long. ↩