
leccíón 30
El modo optativo
I. Generalidades
Recordando los modos griegos
- El modo subjuntivo:
Expresa un deseo que es probable. - El modo optativo:
Expresa una una acción que es posible. - El modo imperativo:
Expresa una orden o un ruego.
El sentido del optativo
- Mientras que el subjuntivo es el modo de probabilidad o posibilidad, el optativo es el modo de “deseo”.
- Mientras que el subjuntivo está a un paso de la realidad, el optativo está a dos.
Un modo escaso
- Hay sesenta y ocho ejemplos del optativo en el Nuevo Testamento.
- Sólo se encuentra en presente y aoristo.
II. Morfología
del Modo optativo
Optativo presente
- La característica más importante del modo optativo el que infija una ι después de la marca temporal / vocal temática.
Paradigma
| P / N | Voz activa | voz media o pasiva |
|---|---|---|
| 1S | λύοιμι | λυοίμην |
| 2S | λύοις | λύοιο |
| 3S | λύοι | λύοιτο |
| 1P | λύοιμεν | λυοίμεθα |
| 2P | λύοιτε | λύοισθε |
| 3P | λύοιεν | λύοιντο |
- Observa que 1S utiliza la forma alternativa propia de los verbos atemáticos.
- En presente, todas las personas utilizan la vocal temática ο.
- En modo optativo, el presente utiliza las flexiones personales secundarias.
Verbos comunes en presente
- El verbo mas común en presente optativo es la tercera persona singular de εἰμί, εἴη (12 de 23 veces).
Ejemplos de uso
νεύει οὖν τούτῳ Σίμων Πέτρος πυθέσθαι τίς ἂν εἴη περὶ οὗ λέγει.
κρεῖττον γὰρ ἀγαθοποιοῦντας, εἰ θέλοι τὸ θέλημα τοῦ θεοῦ, πάσχειν ἢ κακοποιοῦντας.
Optativo aoristo primero
- La clásica marca temporal del aoristo, σα, permanece en el modo optativo.
- La marca de optativo, ι, se sufija después de la marca temporal.
- Utiliza las flexiones personales secundarias.
Paradigma aoristo
| P / N | Voz activa | voz media | Voz pasiva |
|---|---|---|---|
| 1S | λύσαιμι | λυσαίμην | λυθείην |
| 2S | λύσαις | λύσαιο | λυθείης |
| 3S | λύσαι | λύσαιτο | λυθείη |
| 1P | λύσαιμεν | λυσαίμεθα | λυθεῖμεν |
| 2P | λύσαιτε | λύσαισθε | λυθεῖτε |
| 3P | λύσαιεν | λύσαιντο | λυθεῖεν |
- 1S también utiliza la flexión personal alternativa.
- La voz pasiva utiliza θε como marca temporal, ίη como marca de optativo y las flexiones secundarias activas.
- El único verbo μι que aparece en aoristo optativo es la tercera persona singular de δίδωμι: δῴη.
Ejemplos de uso
αὐτοὶ δὲ ἐπλήσθησαν ἀνοίας καὶ διελάλουν πρὸς ἀλλήλους τί ἂν ποιήσαιεν τῷ Ἰησοῦ.
Αὐτὸς δὲ ὁ θεὸς τῆς εἰρήνης ἁγιάσαι ὑμᾶς ὁλοτελεῖς, καὶ ὁλόκληρον ὑμῶν τὸ πνεῦμα καὶ ἡ ψυχὴ καὶ τὸ σῶμα ἀμέμπτως ἐν τῇ παρουσίᾳ τοῦ κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ τηρηθείη.
χάρις ὑμῖν καὶ εἰρήνη πληθυνθείη ἐν ἐπιγνώσει τοῦ θεοῦ καὶ Ἰησοῦ τοῦ κυρίου ἡμῶν.
ἵνα ὁ θεὸς τοῦ κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, ὁ πατὴρ τῆς δόξης, δώῃ ὑμῖν πνεῦμα σοφίας καὶ ἀποκαλύψεως ἐν ἐπιγνώσει αὐτοῦ,
Aoristo segundo
- Su morfología es idéntica al presente.
- La manera de distinguirlo es por el cambio en la raíz temporal.
Paradigma
| P / N | Voz activa | Voz media |
|---|---|---|
| 1S | βάλοιμι | βαλοίμην |
| 2S | βάλοις | βάλοιο |
| 3S | βάλοι | βάλοιτο |
| 1P | βάλοιμεν | βαλοίμεθα |
| 2P | βάλοιτε | βάλοισθε |
| 3P | βάλοιεν | βάλοιντο |
- En el NT no aparece en voz pasiva.
- El verbo más común en este tiempo es el aoristo optativo en tercera persona del singular de γίνομαι: γένοιτο.
Ejemplos de uso
καὶ ἀποκριθεὶς εἶπεν αὐτῇ· μηκέτι εἰς τὸν αἰῶνα ἐκ σοῦ μηδεὶς καρπὸν φάγοι. καὶ ἤκουον οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ.
Τί οὖν; ἁμαρτήσωμεν, ὅτι οὐκ ἐσμὲν ὑπὸ νόμον ἀλλʼ ὑπὸ χάριν; μὴ γένοιτο.
III. Sentido
del optativo
- El modo optativo indica probabilidad lejana. Se usa para expresar, p. ej., un deseo, cuando su realización es remota.
- Es el modo utilizado cuando un hablante desea presentar una acción como posible.
- Suele dirigirse a la cognición, pero puede emplearse para apelar a la volición.
Importancia
- En la época del NT, el modo optativo era muy raro.
- Cuando aparece, es usado intencionalmente.
- Tiene cuatro matices principales
Negación enfática
- El uso más común del optativo es en el modismo: “μὴ γένοιτο”
- Tiene una carga de repugnancia y algo de volición para comunicar a sus lectores que nunca deben considerar tal cosa.
Τί οὖν; ἁμαρτήσωμεν, ὅτι οὐκ ἐσμὲν ὑπὸ νόμον ἀλλʼ ὑπὸ χάριν; μὴ γένοιτο.
En oraciones
- Se suele usar en el contexto de oración o ruego.
- Las oraciones paganas a dioses griegos en optativo, porque quien oraba no sabía si su dios respondería.
- El modo optativo en las oraciones del NT expresa más la humildad del hablante, no su incertidumbre o duda.
δῴη ἔλεος ὁ κύριος τῷ Ὀνησιφόρου οἴκῳ, ὅτι πολλάκις με ἀνέψυξεν καὶ τὴν ἅλυσίν μου οὐκ ἐπαισχύνθη,
Un deseo
- El optativo expresa un deseo que tiene una posibilidad de que algo ocurra, pero sin ninguna garantía.
ἐλεύσεται καὶ ἀπολέσει τοὺς γεωργοὺς τούτους καὶ δώσει τὸν ἀμπελῶνα ἄλλοις. ἀκούσαντες δὲ εἶπαν· μὴ γένοιτο.
- En este caso, el deseo que los principales sacerdotes expresaron no se cumplió.
Potencial
- El modo optativo potencial aparece con la partícula ἄν en la apódosis de una oración condicional incompleta de cuarta clase.
- Se usa para indicar una consecuencia en el futuro de una condición improbable.
ἐνένευον δὲ τῷ πατρὶ αὐτοῦ τὸ τί ἂν θέλοι καλεῖσθαι αὐτό.
Condicional
- El modo optativo condicional se da en la prótasis de una condición de la cuarta clase después de la partícula εἰ.
- Se usa para indicar una posible condición en el futuro, y suele referirse a una remota posibilidad.
- Por ejemplo: “Si él pudiera hacer algo” o “Si esto ocurriera”.
ἀλλʼ εἰ καὶ πάσχοιτε διὰ δικαιοσύνην, μακάριοι. τὸν δὲ φόβον αὐτῶν μὴ φοβηθῆτε μηδὲ ταραχθῆτε,
Vocabulario
χήρα
- viuda
ἀληθής
- verdadero, veraz
ἀποκαλύπτω
- revelar
ἀσθενής
- débil; enfermo
ἐπεί
- puesto que, como
ἑορτή
- fiesta
ἕνεκα
- por, por causa
ἥκω
- venir; llegar
ἰάομαι
- sanar; curar
ὀμνύω
- jurar
ὁμολογέω
- confesar, prometer
Αἴγυπτος
- Egipto
γνωρίζω
- dar a conocer; hacer saber
δέκα
- diez
δένδρον
- árbol
δουλεύω
- servir; ser esclavo, esclavizar
κελεύω
- ordenar; mandar
λευκός
- blanco
μήποτε
- no sea que